Hoogwaterpeil

Na de twee hoosbuien van gisteren 26 augustus is het waterniveau in de Buurserbeek / Schipbeek gestegen tot het niveau onder de bovenste wal, of te wel tot 25,7 m boven NAP bij de Watermolen. Morgenvroeg wordt pas het hoogste waterpeil verwacht. Het grondwaterniveau bij ons is na de hoosbui gestegen van 123 cm naar 27 cm onder het maaiveld en benaderde de record hoogte van 20 cm uit 1988.
De Zoddebeek kon al het water niet meer aan en afvoeren op de Buurserbeek was onmogelijk waardoor deze op diverse plekken buiten haar oevers trad en diverse percelen en wegen onderwater zette
De volgende dag rond 07:00 uur was het peil bij de watermolen al gestegen tot 25.9 m boven NAP.
Meer informatie zie forum artikel Hoosbuien.

Onderstaande foto’s geven een impressie van de hoge waterstand in de Buurserbeek. Wat een watermassa’s dient de beek te verstouwen. Heel veel en erg bijzonder. Zeker gelet op het tijdstip van het jaar.

Lankheterbrug:

Oostendorperwatermolen:

Klaashuisbrug en de Nieuwebrug:

Wennewickweg en Zendvelderweg:

Fietspad langs de Alsteedseweg:

Braambrug:

Oortjesbrug:

Koekoeksbrug:

Kalkovenweg:

De gehele dag heeft het vandaag 26 augustus 2010 flink geregend in Haaksbergen, tot 17:00 uur rond de 50 mm. Vanaf 17:30 uur kwam er in 1 uur 26 mm neerslag naar beneden. Dit had tot gevolg dat alle belangrijke toegangswegen naar het centrum van Haaksbergen onderliepen. Putdeksels kwamen omhoog, water stroomde woningen, kelders en winkels binnen en vele vijvers stroomden tot de rand toe vol met het vele hemelwater. Totaal viel er vandaag al 80 mm neerslag. Het langdurig dagrecord van 1946, toen viel er op 1 dag 77.6 mm, is vandaag gebroken en het einde is nog niet in zicht.
Totaal is er vandaag 100.2 mm neerslag gevallen, over de gehele maand augustus al meer dan 200 mm. Normaal gesproken valt er in een gemiddelde augustusmaand zo’n 77 mm neerslag.
Meer informatie zie forum artikel Hoosbuien.

Onderstaande foto’s geven een impressie van de wateroverlast in Haaksbergen.

Vijver aan de Albert Cuyplaan:

Goorsestraat:

Beatrixstraat: 

Blankenburgerstraat:

Blankenburg:

Benninkstraat:

Enschedesestraat: 

De Brink en de Buurserstraat:

Eibergsestraat:

Vijvers aan de Gerard terborgstraat en de Richterstraat:

Grondwater is al het water dat zich in de ondergrond, in bodems en gesteenten bevindt. Meestal is dit water afkomstig van neerslag, nadat het op het oppervlakte belandt infiltreert het direct of indirect. Grondwater afkomstig van neerslag wordt meteorisch water genoemd.
Regen- of oppervlaktewater dringt de grond in (infiltreert) tot het een niet-doorlatende laag bereikt. Boven deze laag raakt de grond verzadigd; de "verzadigde zone" De hoogte tot waar deze verzadiging optreedt is het grondwaterpeil of het freatisch vlak.
Door verlaging van de grondwaterstand, bijvoorbeeld door grondwaterwinning voor drinkwater of voor industrie, kan verdroging optreden en daarmee schade aan gewassen. Ook kan er verzakking optreden doordat de korreldruk in de bodem groter wordt (omdat de waterdruk afneemt) en veenlagen kunnen door oxidatie in dikte afnemen. Door grondwaterstandsverlaging kunnen ook (paal)funderingen van gebouwen verzakken doordat de houten palen gaan rotten of omdat de negatieve kleef toeneemt.

Plaats
De grondwaterstanden in een gebied zijn op hetzelfde moment niet overal gelijk. Een belangrijke reden hiervoor kan een verschil in de opbouw van de bodem zijn. Laagjes klei en veen kunnen een belangrijke belemmering vormen voor de stroming van het grondwater door een zandige bodem.
Ook de afstand van het meetpunt tot sloten en watergangen kan heel bepalend zijn.
Juist door deze verschillen in de opbouw van de bodem is het mogelijk dat de gemeten grondwaterstanden (ook wel stijghoogten genoemd) op één locatie niet altijd gelijk zijn.

Weersinvloeden
De grondwaterstand kan sterk wisselen. In perioden met veel regen kan de grondwaterstand soms in korte tijd flink stijgen. In drogere perioden kan de grondwaterstand ook weer aanzienlijk zakken waardoor in bepaalde gebieden, sloten en greppels droog komen te staan.
Hoe snel de grond in de zomer opdroogt, hangt uiteraard niet alleen van het weer at. De grondsoort is een heel belangrijke factor. Op hoge, droge zandgronden bepalen neerslag en verdamping de vochtbalans. Watertoevoer van elders is er niet en het grondwater zit te diep. Zo diep dat de gewassen er niet bij kunnen. In bodemkundige termen heet dit een 'hang waterprofiel'. Als door een zeef zakt het water door het zand.
Ook de capillaire opstijging in de grond is van belang. In de grond bevindt zich een minuscuul stelsel van flinterdunne buisjes. Ze vormen een verbinding tussen het grondwater en de bovenste grondlaag. Hoe smaller deze zogenoemde capillaire gangetjes zijn, hoe hoger het water kan stijgen. In sommige kleigronden tot wel twee meter! In grof zand is de capillaire opstijging hooguit twintig centimeter. De derde factor die de vochttoestand van de bodem bepaalt is grondwaterbeweging. Als gevolg van de zwaartekracht stroomt het water in de grondwaterzone van de hogere naar de lagere delen. Bijvoorbeeld als het Slootwaterpeil snel daalt of als de grondwaterspiegel snel stijgt bij hevige regenval.

Wanneer meten
De stand van het grondwater wordt bepaald met behulp van peilbuizen. Op basis van landelijke afspraken wordt bij Handmatige waarneming in principe twee keer per maand gepeild (dit is meestal de 14e en de 28e dag van de maand; als dit zaterdagen zijn één dag eerder en als dit zon- of feestdagen zijn één dag later).

Meting van de Grondwaterstanden (ook wel grondwaterniveau of grondwaterpeil).
Het leek mij interessant om de Grondwaterstanden samen met de hoeveelheid neerslag en neerslagtekort te verwerken in een overzicht en te kijken wat de overeenkomsten met elkaar zijn.

Vanaf vandaag zijn de Grondwaterstanden toegevoegd aan de overzichten. Deze overzichten geven weer de hoeveelheid neerslag, neerslagtekort en grondwaterstand in een overzicht. Er zijn overzichten voor elk jaar vanaf 1966 en een overzicht met alle jaren samen.
De grondwaterstand gegevens, vanaf 1966 tot en met maart 2010, zijn op 17 augustus 2010 beschikbaar gesteld door het Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen TNO (afgekort TNO-NITG).
De gegevens zijn afkomstig van de volgende locaties:
Van 14-03-1966 tot: 22-11-1968, Locatie: B34E0302, Eibergsestraat RD-coördinaat: 245510, 463100
Van 22-11-1968 tot: 14-12-1998, Locatie: B34E0106, Demmertsweg RD-coördinaat: 245950, 463200
Van 14-12-1998 tot: 28-08-2009, Locatie: B34E0304, Brammeloweg RD-coördinaat: 245400, 463310
Van 28-08-2009 tot: 10-03-2010, Locatie: B34G0125, Oude Eibergseweg RD-coordinaat: 245950, 461130
Van 10-03-2010 tot: 18-08-2010, Nog geen gegevens beschikbaar
Van 18-08-2010 tot: heden, Locatie: Eibergsestraat 177a RD-coördinaat: 246085, 463165
RD-coördinaten zijn de Rijksdriehoekscoördinaten.
De overzichten van de Grondwaterstanden kunt u hier vinden.

Vanaf 18 augustus 2010 worden de grondwaterstanden, door mijzelf, dagelijks gemeten in een peilbuis achter ons huis. De meting vind plaats met behulp van een handbediend peilapparaat, een zogenaamde waterspiegelmeter.
Meer informatie zie forum artikel Grondwaterstanden.

Aan de historische overzichten zijn toegevoegd de overzichten voor:

In de grafieken wordt weergegeven de temperatuur gemiddelden voor de jaren 1894 tot en met heden.
Uit het overzicht voor de julimaand kunt u duidelijk zien dat deze hooimaand in 2010 in Haaksbergen bijzonder warm verliep. Alleen in 2006 was het nog warmer.
Meer informatie over de historische overzichten vindt u hier.

Door het aanhoudende zomerweer met veel zon en hitte kan de verdamping groot zijn en kunnen de droogteproblemen steeds ernstiger vormen aannemen. De droogtesituatie kunt u terugvinden met het tekort aan neerslag, het zogenaamde potentieel neerslagtekort.

Vandaag is het Neerslagtekort voor Haaksbergen toegevoegd aan de hoofdpagina en kunt u vinden onder de “Maximum zonkracht”.
Weergegeven voor het groeiseizoen (1 april t/m 31 september). en voor het gehele jaar. Neerslagtekort is het verschil tussen de hoeveelheid neerslag en de verdamping (hoeveel vocht verdwijnt er) en wordt gebruikt als maat voor droogte.  Een positief getal is neerslagoverschot, een negatief getal is neerslagtekort.

Hoe wordt het neerslagtekort berekend ?
Het potentiële neerslagtekort is op zich vrij eenvoudig te bepalen. Het is de som van de neerslag (positief) en de potentiële verdamping (negatief) gedurende het groeiseizoen (meestal 1 april t/m 31 september).
Als neerslag wordt genomen de gemeten dagelijkse hoeveelheid van weerstation Haaksbergen.
De potentiële verdamping is lastiger; deze wordt door de KNMI bepaald vanuit de dagsom van globale straling volgens de Makkink-methode (Som van de referentie gewasverdamping). Dagelijkse hoeveelheid zonnestraling, wind en temperatuur bepalen in hoge mate de grootte van de verdamping.
Als dagelijkse potentiële verdamping parameter is genomen de potentiële verdamping bepaald door het nabijgelegen KNMI-station: Twente, locatie Enschede. Mijn dank gaat uit aan de KNMI voor het beschikbaar stellen van deze potentiële verdamping (EV24) parameter.

Het jaar 1976 heeft het record met een maximaal neerslagtekort van ongeveer 360 millimeter en wordt, in de top 5, gevolgd door 1959, 1947, 1911 en 1921. Met ongeveer 230 millimeter komt 2003 op de zevende plek. Waargenomen landelijk gemiddelde over 13 KNMI stations.
Meer informatie over neerslagtekort vindt u hier.

Afgelopen maandag tijdens het noodweer in Haaksbergen heeft er vlak bij ons weerstation een bliksemontlading plaatsgevonden waarbij de windmeter uitviel. Afgelopen weekend is deze vervangen door een nieuwe en het registreren van de windsnelheid alsmede de windrichting functioneert weer als vanouds.

Normaal gesproken zenden de sensoren om de x seconden een signaal naar het basisstation. De elektronica van de windmeter was zodanig door de bliksemontlading beschadigd dat deze sensor continu op "zenden" bleef staan, zonder daarbij overigens nog correcte data over te sturen naar het basisstation.

De overige sensoren blijven normaal hun data verzenden, maar hun signalen kunnen ook verstoord worden door de constant zendende windsensor waardoor het basisstation de andere sensoren ook niet meer kan uitlezen. Dit trad ook zo af en toe op.
Zodra de windmeter was vervangen en de batterijen uit de defecte windsensor waren gehaald functioneerden de andere sensoren direct weer normaal.

Het noodweer, van vanmiddag rond 13:00 uur, heeft ook in Haaksbergen zijn sporen achtergelaten
In Haaksbergen werd een bestuurder gewond toen een boom op zijn auto viel. De chauffeur is naar het MST gebracht.
Verder zijn er aan de Eibergsestraat diverse eiken omgewaaid.
Ook wij bleven niet zonder schade. Er zijn diverse fruitbomen en andere bomen omgewaaid.
Meer informatie zie Forum artikel 2010 Schade door Noodweer.

Daarnaast heeft de windmeter het noodweer niet overleeft. Wij hopen dat eind deze week de storing is verholpen. Daarvoor ons excuus.

In Twente is vanaf dinsdag 29 juni ‘Code Droog’ van kracht.
Dit houdt in dat er geen open vuur meer gestookt mag worden en dat er dus geen gebruik meer kan worden gemaakt van ontheffingen voor het verbranden van takken, landbouwafval en dergelijke. De brandweer is tijdens Code Droog extra alert op bos en heide branden en daarom wordt vanaf woensdagochtend 30 juni ook een luchtsurveillance gestart. De brandweer is ten tijde van Code Droog extra waakzaam. Als er een brand uitbreekt in een bos of natuurgebied rukt de brandweer extra versterkt uit: er wordt meer materieel en mankracht ingezet. Code Droog is net zo lang van kracht tot de mededeling dat Code Droog is opgeheven. De brandweren van Twente en IJsselland hebben nieuwe meetstations voor de bepaling van de droogteindex in natuurgebieden. De meetgegevens van deze meetstations fungeren als hulpmiddel om te kunnen bepalen of het noodzakelijk is om Code Droog af te kondigen.
Meer informatie zie Forum artikel Droogte in juni en juli 2010.

Regen van betekenis lijkt de komende dagen niet aan de orde te zijn. Van sommige bomen verkleuren de bladeren of ze laten hun bladeren al vallen, dit geeft al aan dat het (erg) droog is in de natuur. Zo staat de neerslagteller voor Haaksbergen tot en met vanochtend 20 juni op 6 millimeter voor de maand juni, gebruikelijk voor de hele maand is rond de 60 millimeter. Ook het neerslagtekort (er verdampt meer water dan dat er aan neerslag valt) dat altijd vanaf 1 april wordt bijgehouden is aan de hoge kant, voor Haaksbergen rond de –125 mm. Gezien de weersverwachtingen voor de komende dagen zal dat tekort verder oplopen, want er komt weinig of geen regen omlaag. Volgens de computermodellen is de eerste regen van betekenis te verwachten op maandag 28 juni. Meer informatie zie weersverwachting lange termijn.

Afgelopen zaterdag een bezoek gebracht aan het KNMI te De Bilt, op uitnodiging van het KNMI als tegenprestatie voor het gebruiken van de weergegevens van weerstation Haaksbergen in het kader van onderzoek naar stadsklimaat als onderdeel van een groot onderzoeksprogramma. Er waren 65 weeramateurs aanwezig komende uit geheel Nederland.
Het KNMI (Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut), opgericht in 1854, is in Nederland vooral bekend van de weersverwachtingen en waarschuwingen, maar als nationaal data- en kenniscentrum voor weer, klimaat en seismologie doet het veel meer.
Het KNMI is hét nationale instituut voor weer, klimaat en seismologie. Het KNMI verstrekt weerinformatie ten behoeve van veiligheid (Het weeralarm), economie en duurzaam milieu aan het algemeen publiek (oa. via Internet), de overheid, de luchtvaart, scheepvaart en commerciële Weerbedrijven. Dit alles 24 uur per dag, 365 dagen per jaar. Voor langetermijn-ontwikkelingen verricht het KNMI onderzoek naar de veranderingen in het klimaat. Het klimaatonderzoek richt zich op het waarnemen, begrijpen en voorspellen van veranderingen in het klimaatsysteem en probeert antwoord te geven op de vragen die vanuit overheid en samenleving gesteld worden: Hoe verandert ons klimaat? Waardoor verandert het klimaat? en Hoe ziet ons toekomstig klimaat eruit?
Bij de foto’s:
De grote bol op de toren van het KNMI-gebouw bevat de antenne-installatie van de neerslagradar. Deze heeft een reikwijdte van ongeveer 300 km. Op het gebouw staan diverse schotels, die vooral bedoeld zijn om er satellietbeelden mee op te vangen. Deze kunnen ondermeer afkomstig zijn van de Meteosat, die op 40.000 km hoog een vaste plek boven het aardoppervlak hangt en zodoende meedraait met de aarde.

De weergegevens die de aanwezige weeramateurs beschikbaar stellen aan de KNMI, waaronder ook weerstation Haaksbergen, komen automatische binnen bij het KNMI en worden dankbaar gebruikt voor onderzoek naar stadsklimaat in Nederland. Ook wordt voor dit onderzoek gebruik gemaakt van de weergegevens geleverd door het landelijk gladheidsmeldingssysteem.
In steden is het meestal warmer dan in het buitengebied. Dit temperatuurverschil wordt het stedelijk warmte-eiland-effect (UHI Urban Heat Island) of stadseffect genoemd, en kan soms oplopen tot meer dan vijf graden Celsius. Dit heeft effect op het leefklimaat van mensen. Omdat in Nederland nog vrij weinig bekend is over hoeveel warmer het precies is in steden, doet het KNMI op dit moment onderzoek naar stadsklimaat in Nederland. Hierbij worden onder andere metingen van weeramateurs gebruikt.
Aanleiding tot het UHI onderzoek waren de hittegolven van 2003 en 2006, De stedelijke warmte versterkt de hittestress door gebrek aan nachtelijke afkoelingen wat weer problemen kan geven voor bepaalde groepen.
Oorzaken van stedelijke warmte:
Overdag: Veel donker oppervlak, Weerkaatsingzonnestraling tussen oppervlakten, Door afwatering en verhard oppervlak weinig verdamping.
’s Nachts: Inefficiënte uitstraling van warmte door de geometrie van gebouwen, Materialen houden warmte vast, er wordt warmte geproduceerd door energiegebruik van de mens.
Getracht wordt, aan de hand van de onderzoeksresultaten, de stadseffecten te beperken door oa. gebruik te maken van bepaalde bouwmaterialen en het gedrag van de bewoners te veranderen om zo te komen tot Klimaat bestendige steden.
Voorlopige conclusie: Stadseffect is zichtbaar in meetgegevens en lijkt in de zomer sterker te zijn dan in de winter.
Meer informatie hierover kunt u hier vinden.

Tegen de middag werden we rondgeleid door het meetveld van het KNMI. Dit meetveld bevat alle weersensoren die het KNMI de Bilt van informatie voorziet. Landelijk staan er verspreid door geheel Nederland 43 van deze meetvelden. Op het meetveld staan vele soorten (elekctronische)weersensoren die de gegevens geheel geautomatiseerd doorgeven naar de centrale computersystemen van het KNMI. Er staan de volgende weersensoren:
Themometers die in kleine sensorhutjes staan. De temperatuur wordt gemeten op 1.50 meter hoogte boven het gras, aanvullend wordt ook gemeten op 10 cm boven het gras. Vriest het op dit laatste niveau dan spreekt men van vorst aan de grond, of van nachtvorst. Ook in de grond wordt tot een diepte van 1.50m op verschillende niveaus de temperatuur gemeten, hetgeen vooral van belang is voor de akkerbouw en om te kijken of er bij vriezend weer of invallende dooi vorst in de grond zit.
Regenmeters die in een ondiepe kuil staat opgesteld om de metingen als gevolg van een mogelijk sterke wind niet te beïnvloeden. De regenmeters zijn ook voorzien van een verwarmingselement om ’s winters de sneeuwval te kunnen meten.
De windmeter staat boven op een mast van 10 meter hoog, wat de standaardnorm is.
De luchtdruk wordt binnen gemeten, maar wel is de barometer geijkt op zeeniveau.
De zichtmeter werkt met twee instrumenten op zekere afstand van elkaar, waarbij het doorzicht van de lucht tussen de twee instrumenten wordt vastgesteld voor oa. het bepalen van de mistdichtheid.
De straling door de zon, ook die straling die door de wolken heen komt, wordt gemeten door het temperatuurverschil van een groot doorzichtig bolletje en klein doorzichtig bolletje met elkaar te vergelijken om zo de zonstraling te bepalen.
Tweemaal daags, om 01 en om 13 uur(zomertijd een uur later) wordt op het KNMI aan de rand van het meetveld een (weer)ballon met meetinstrumenten opgelaten. Dit wordt gedaan om gegevens over de bovenlucht te weten te komen. De kosten voor 1 ballon met meetinstrumenten bedraagt een kleine €300,-.
De ballon stijgt tot 25 km hoogte en meet tijdens de stijging de Hoogte, temperatuur, luchtvochtigheid, luchtdruk, windrichting en windsnelheid en stuurt deze gegevens elke 10 seconden naar het KNMI.

De dag werd afgesloten met een sessie over de volgende generatie weermodellen door Sander Tijm.
De nieuwe generatie modellen gaan uit van atmosferische modellering voor numerieke weersvoorspellingmodellen voor de korte en lange termijn.
Een weermodel deelt de atmosfeer en bodem op in lagen van 100 meter dik en blokken van 2.5x 2.5 tot 50 x 50 . vierkante kilometer. Bij de volgende generatie weermodellen gaat men toe naar kleinere gebieden met een hogere resolutie (2 km) daar het nodig is om kleinschalige (lokale) fenomenen zoals stadseffecten, lokale buien en de effecten van die buien beter te kunnen voorspellen. Dit project wordt uitgevoerd door de wetenschappelijke samenwerking tussen de twee internationale consortia ALADIN en HIRLAM.
Door de verhoging in resolutie en verbetering van parameterisatie begint het model steeds meer op de werkelijkheid te lijken. Het wordt mogelijk om steeds meer fenomenen echt in het model op te lossen. Model geeft goede indicatie voor zwaarte, plek en timing.

Het was een leuke interessante dag, niet in de laatste plaats omdat we nu een idee hebben wat het KNMI met onze weergegevens doet en hoe het meetveld eruit ziet.